Zmiany w programie Czyste Powietrze 2024/2025 – co warto wiedzieć?

Program Czyste Powietrze to jeden z najważniejszych projektów wspierających termomodernizację domów i wymianę starych, nieefektywnych źródeł ciepła w Polsce. Dzięki niemu wiele gospodarstw domowych mogło poprawić swoją efektywność energetyczną, obniżyć koszty ogrzewania i przyczynić się do poprawy jakości powietrza. Nadchodzące zmiany w programie na lata 2024/2025 mają na celu dalsze usprawnienie systemu, eliminację nadużyć oraz wsparcie najbardziej potrzebujących. Co to oznacza dla beneficjentów? Przyjrzyjmy się szczegółom.

Dlaczego program został czasowo wstrzymany?

12 grudnia 2024 r. zaprzestano przyjmowania nowych wniosków w ramach programu Czyste Powietrze. Decyzja ta wynika z konieczności przeprowadzenia kompleksowej reformy, która ma na celu:

1. Ochronę beneficjentów przed nieuczciwymi praktykami. Zdarzały się przypadki, gdzie wykonawcy zawyżali ceny materiałów i usług, wyłudzali zaliczki, a następnie znikali z rynku, pozostawiając beneficjentów z koniecznością zwrotu dotacji.
2. Zwiększenie efektywności dotacji. Reformy mają zapewnić, że środki trafią do rzeczywiście najuboższych, a inwestycje będą prowadziły do realnych oszczędności energetycznych.
3. Uproszczenie procesu. Skrócenie czasu rozpatrywania wniosków i wypłaty środków to jeden z kluczowych elementów reformy.

Najważniejsze zmiany w programie Czyste Powietrze 2024/2025

1. Wypłata środków na konto beneficjenta

Dotychczasowa praktyka przekazywania zaliczek bezpośrednio na konta wykonawców została uznana za źródło licznych nadużyć. Odnowiony program przewiduje wypłatę środków wyłącznie na konto beneficjenta, co ograniczy ryzyko nieuczciwych praktyk.

2. Limity dotacji na poszczególne kategorie kosztów

Wprowadzenie precyzyjnych limitów kosztów na konkretne działania, takie jak wymiana okien, drzwi czy instalacja nowoczesnych źródeł ciepła, ma zapobiec zawyżaniu cen przez wykonawców.

3. Priorytet dla najuboższych

Reformy zakładają większe wsparcie dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Dzięki temu ograniczona pula środków trafi tam, gdzie jest najbardziej potrzebna.

4. Kontrola jakości inwestycji

Obowiązek osiągnięcia określonego standardu energetycznego po zakończeniu inwestycji to nowość, która ma zapewnić, że dotacje będą wspierać kompleksowe działania, a nie jedynie częściowe prace (np. wymiana jedynie dwóch okien w nieocieplonym budynku).

5. Operatorzy wsparcia – także w gminach

Wprowadzenie lokalnych operatorów, takich jak gminy, ma pomóc w przeprowadzeniu inwestycji od planowania po rozliczenie. To rozwiązanie ułatwi beneficjentom korzystanie z programu, a także zwiększy nadzór nad jego realizacją.

Przykłady nadużyć w programie – czego uniknąć?

Reforma programu Czyste Powietrze wynika również z potrzeby eliminacji patologii, które miały miejsce w poprzednich latach. Przykłady nadużyć:

• Rekordzista otrzymał 100% dofinansowania przeznaczonego dla najuboższych na kilka domów, których był właścicielem.
• Wykonawcy zawyżali koszty – np. cena drzwi wynosiła nawet 40 tys. zł.
• Pośrednicy wymuszali pełnomocnictwa, a zaliczki, nawet do 65 tys. zł, trafiały na ich konta. Po ich zniknięciu beneficjenci musieli zwracać środki.

Te przypadki pokazują, jak ważne jest uszczelnienie programu i wprowadzenie mechanizmów ochronnych.

Wsparcie dla osób dotkniętych powodzią

Od 12 grudnia 2024 r. uruchomiono specjalną pulę środków w ramach programu Czyste Powietrze dla terenów dotkniętych powodzią. Osoby zamieszkujące te regiony mogą składać wnioski na preferencyjnych warunkach, co pomoże im w szybkiej odbudowie i modernizacji domów.

Okres kwalifikowalności kosztów – co to oznacza?

Dla beneficjentów, którzy są w trakcie inwestycji lub ją zakończyli, przewidziano rozwiązania umożliwiające rozliczenie kosztów poniesionych w dłuższym okresie. Po wznowieniu programu 31 marca 2025 r. kwalifikowalność kosztów będzie obejmować wydatki poniesione od 28 maja 2024 r.. To ważne wsparcie dla osób, które nie zdążyły złożyć wniosku przed wstrzymaniem programu.

Korzyści płynące z reformy programu

Celem reformy jest nie tylko poprawa jakości powietrza, ale także zapewnienie wymiernych korzyści dla gospodarstw domowych. Dzięki programowi:

• Polskie domy będą lepiej ocieplone, co przyczyni się do obniżenia rachunków za ogrzewanie.
• Liczba kopciuchów w Polsce zmniejszy się, co wpłynie na poprawę jakości powietrza i zdrowia mieszkańców.
• Skrócenie czasu obsługi wniosków i wypłat zwiększy dostępność programu dla większej liczby osób.

Nowy start – program Czyste Powietrze od marca 2025 r.

31 marca 2025 r. program Czyste Powietrze powróci w nowej, ulepszonej formie. Beneficjenci mogą liczyć na:

• Większą przejrzystość i bezpieczeństwo finansowe dzięki nowym zasadom wypłat.
• Szybsze rozpatrywanie wniosków i wypłatę środków.
• Wsparcie lokalnych operatorów, w tym gmin, w procesie planowania i realizacji inwestycji.

Podsumowanie

Program Czyste Powietrze 2024/2025 to kluczowe narzędzie walki o lepszą jakość powietrza w Polsce i poprawę efektywności energetycznej domów. Nadchodzące zmiany są odpowiedzią na dotychczasowe problemy, takie jak nadużycia i nieuczciwe praktyki. Nowe zasady mają zapewnić większą ochronę beneficjentów, lepsze wykorzystanie środków publicznych oraz uproszczenie procedur.

Reforma przyniesie korzyści zarówno dla środowiska, jak i gospodarstw domowych, które będą mogły cieszyć się niższymi rachunkami za ogrzewanie oraz komfortem cieplnym. Jeżeli planujesz skorzystać z programu, warto śledzić aktualności i przygotować się do składania wniosków po wznowieniu programu w marcu 2025 r.

Nie przegap okazji, by poprawić jakość życia i zadbać o środowisko dzięki programowi Czyste Powietrze!