Operatorzy w programie Czyste Powietrze 2025 – klucz do skutecznej kontroli i transparentności dotacji

31 marca 2025 roku rusza nowy nabór w programie Czyste Powietrze, który wprowadza istotne zmiany mające na celu usprawnienie procesu przyznawania dotacji oraz eliminację nadużyć. Jednym z najważniejszych nowości są operatorzy w programie Czyste Powietrze 2025 — specjalne podmioty odpowiedzialne za nadzór i weryfikację realizacji inwestycji. Dzięki nim program ma działać bardziej efektywnie i transparentnie.

Kim są operatorzy w programie Czyste Powietrze 2025?

Operatorzy to instytucje, które będą pełnić funkcję kontrolną oraz doradczą na etapie realizacji inwestycji dofinansowanych w ramach programu. Aktualnie operatorami mogą być tylko gminy, ale planowane jest rozszerzenie tej roli także na inne podmioty, w tym organizacje pozarządowe. Ich zadaniem będzie m.in. sprawdzenie zgodności inwestycji z audytem energetycznym oraz wymogami technicznymi i ekologicznymi programu.

Co dokładnie sprawdzą operatorzy?

Podstawową rolą operatorów będzie weryfikacja, czy wszystkie prace zaplanowane w audycie energetycznym zostały wykonane oraz czy zastosowane technologie spełniają wymagania programu. Operatorzy dokładnie skontrolują m.in. źródła ciepła, eliminując przestarzałe i nieefektywne urządzenia grzewcze o klasie niższej niż 5. Sprawdzą także, czy inwestycja jest zgodna z lokalnymi regulacjami antysmogowymi.

Ważnym elementem kontroli będzie również sprawdzenie, czy po realizacji inwestycji poprawiła się efektywność energetyczna budynku, np. poprzez ocenę wskaźnika zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania. Operatorzy zwrócą uwagę na to, aby w budynku pozostały jedynie zgodne z przepisami systemy grzewcze — na przykład kominki mogą być używane tylko rekreacyjnie i muszą spełniać normy ekoprojektu.

Dokumentacja i ostateczny odbiór inwestycji

Każda kontrola zakończy się sporządzeniem szczegółowej dokumentacji fotograficznej, dokumentującej prawidłowość wykonanych prac i montaż nowych urządzeń grzewczych. Operatorzy będą także wymagać usunięcia lub trwałego odłączenia nieefektywnych źródeł ciepła, a potwierdzeniem tego będzie protokół kominiarski. Dopiero po spełnieniu wszystkich warunków i pozytywnej weryfikacji operator podpisze protokół końcowy, co jest niezbędne do uzyskania pełnego dofinansowania.

Dlaczego rola operatorów jest tak ważna?

Wprowadzenie operatorów w programie Czyste Powietrze 2025 to krok w stronę większej transparentności i jakości realizowanych inwestycji. Dzięki nim środki publiczne będą wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem, a ryzyko nadużyć znacznie się zmniejszy. To dobra wiadomość zarówno dla beneficjentów, jak i dla całego społeczeństwa, które zyska czystsze powietrze i bardziej energooszczędne budynki.