Reforma Programu „Czyste Powietrze” – Najczęściej Zadawane Pytania i Odpowiedzi

Program „Czyste Powietrze” od lat wspiera Polaków w poprawie efektywności energetycznej ich domów, zmniejszając koszty ogrzewania i przyczyniając się do ochrony środowiska. Obecnie program przechodzi znaczącą reformę, która ma na celu eliminację nadużyć oraz zwiększenie jego dostępności dla najuboższych. Poniżej przedstawiamy najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi dotyczące nadchodzących zmian.

Czy można złożyć wniosek w programie „Czyste Powietrze”?

Na chwilę obecną przyjmowanie nowych wniosków zostało zawieszone. Decyzja o tym zapadła 28 listopada 2024 r. w związku z planowaną reformą programu. Wstrzymanie naboru pozwoli na wprowadzenie bardziej efektywnych i przejrzystych zasad, co zwiększy realne korzyści dla beneficjentów.

Obsługa już złożonych wniosków oraz wypłaty dotacji odbywają się bez przeszkód.

Kiedy będzie możliwość składania nowych wniosków?

Nowy nabór do programu „Czyste Powietrze” zostanie otwarty wiosną 2025 roku. Odświeżona wersja programu wprowadzi liczne usprawnienia, które mają zapewnić większą kontrolę nad procesem realizacji inwestycji i ochronę beneficjentów przed nadużyciami.

Co ze złożonymi wnioskami i zaległościami w wypłatach dotacji?

Wszystkie wnioski złożone przed wstrzymaniem naboru będą obsługiwane zgodnie z planem. Wypłaty dotacji dla pozytywnie ocenionych wniosków oraz podpisanych umów będą realizowane w ramach dostępnych środków budżetowych.

To oznacza, że beneficjenci, którzy zdążyli złożyć swoje wnioski, nie muszą obawiać się o utratę dofinansowania.

Co z osobami, które zrealizowały inwestycje, ale nie zdążyły złożyć wniosku?

Osoby, które już zakończyły swoje inwestycje, będą miały możliwość złożenia wniosku po ogłoszeniu nowych zasad programu w 2025 roku. Nowe warunki mają zapewnić większą przejrzystość i skuteczność programu.

Jakie zmiany wprowadzi reforma programu „Czyste Powietrze”?

Reforma programu zakłada kilka kluczowych zmian:

1. Wypłata zaliczek na konto beneficjenta – środki finansowe będą przekazywane bezpośrednio właścicielowi budynku, eliminując ryzyko nieuczciwego działania firm wykonawczych.
2. Limity dotacji na poszczególne kategorie kosztów – koniec z zawyżaniem cen, np. na okna czy drzwi. Każda kategoria będzie miała określony maksymalny poziom dofinansowania.
3. Wsparcie dla najuboższych gospodarstw domowych – wprowadzone zostaną dodatkowe kryteria kwalifikacji, które będą wymagały wykazania własności nieruchomości przez określony czas.
4. Wymóg osiągnięcia określonego standardu energetycznego – inwestycje muszą skutkować realnym obniżeniem zapotrzebowania na energię.
5. Zwiększona liczba kontroli na miejscu – większy nadzór nad realizacją inwestycji i eliminacja nierzetelnych wykonawców.

Kiedy uruchomiony zostanie ogólnopolski system operatorów?

System operatorski dla najuboższych gospodarstw domowych zacznie funkcjonować od 2025 roku. Jego celem jest wsparcie osób najbardziej potrzebujących oraz ochrona przed nieuczciwymi praktykami wykonawców. Gminy odegrają kluczową rolę w obsłudze tego systemu, co zwiększy lokalne zaangażowanie w realizację programu.

Wsparcie dla powodzian – na czym polega?

W odpowiedzi na tegoroczne powodzie w województwach dolnośląskim, lubuskim, opolskim i śląskim przygotowano specjalny program wsparcia. Na termomodernizację domów w tych regionach zabezpieczono 300 mln zł.

Nabór wniosków ruszy już w połowie grudnia 2024 roku, a procedura aplikacyjna zostanie maksymalnie uproszczona, aby umożliwić szybkie uzyskanie pomocy.

Czy zostanie przedłużony okres przejściowy dla pomp ciepła na liście ZUM?

Nie. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zdecydował, że okres przejściowy zakończy się 31 grudnia 2024 roku. Od 2025 roku na liście ZUM znajdą się jedynie urządzenia spełniające pełne wymagania techniczne programu.

Kontrole w programie „Czyste Powietrze” – co warto wiedzieć?

Kontrole w ramach programu mogą być prowadzone:

• Od momentu złożenia wniosku,
• W trakcie realizacji inwestycji,
• Przez 5 lat od zakończenia przedsięwzięcia.

Kontrole obejmują sprawdzenie zgodności realizacji projektu z warunkami umowy oraz prawidłowości wykorzystania dotacji. Beneficjenci są zobowiązani do udostępnienia wymaganych dokumentów oraz umożliwienia dostępu do budynku.

Konsekwencje nieprawidłowości:
W przypadku stwierdzenia naruszeń, beneficjent może zostać zobowiązany do zwrotu dotacji wraz z odsetkami. Mniejsze uchybienia mogą skutkować proporcjonalnym zmniejszeniem kwoty dofinansowania.

Konsultacje społeczne – jak się w nie zaangażować?

Pierwszy etap konsultacji społecznych już się zakończył. Udział wzięli w nim przedstawiciele organizacji pozarządowych, samorządów, banków i instytucji związanych z ochroną środowiska.

Drugi etap konsultacji, otwarty dla opinii publicznej, rozpocznie się jeszcze w tym roku. Szczegółowe informacje będą dostępne na stronie czystepowietrze.gov.pl.

Podsumowanie

Reforma programu „Czyste Powietrze” to krok w stronę bardziej efektywnego i sprawiedliwego wsparcia termomodernizacji polskich domów. Kluczowe zmiany obejmą uproszczenie zasad aplikacji, większą kontrolę nad inwestycjami oraz lepszą ochronę najuboższych.

Jeśli planujesz skorzystać z programu, bądź na bieżąco z informacjami na temat nowych zasad i terminów naboru. Wiosną 2025 roku zreformowany program ruszy z nową energią!